Σε έναν ατέρμονο κυκεώνα έχουν βρεθεί δεκάδες χιλιάδες ιδιοκτήτη ακινήτων εξαιτίας της εφαρμογής της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, που πλέον πρέπει να συνοδεύει υποχρεωτικά κάθε πράξη, όπως αγοραπωλησία, γονική παροχή, τροποποίηση σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας, ακόμη και παραίτηση επικαρπίας.
Με βάση τις εκτιμήσεις του συλλόγου συμβολαιογράφων Ελλάδας, αυτήν την περίοδο υπολογίζεται άτι εκκρεμούν τουλάχιστον 35.000 υποθέσεις ακινήτων πρos μεταβίβαση, γονική παροχή ή άλλη αιτία, χωρίς να είναι εφικτή η περαίωσή τους.
«Υπολογίζουμε ότι κάθε γραφείο, από τα 3.500 που βρίσκονται σε όλη τη χώρα, έχει να χειριστεί από 5 έως και 15 τέτοιες υποθέσεις, που συχνά εκκρεμούν για πολλούς μήνες, αναφέρει στην Καθημερινή, ο κ. Γιώργος Ρούσκας, πρόεδρος της Ενωσης Συμβολαιογράφων Ελλάδας.
Ασφαλώς, πολλές χιλιάδες ακόμη περιπτώσεις αγοραπωλησιών και γονικών παροχών ακινήτων έχουν ματαιωθεί λόγω τns πολυπλοκότητάς τους. Το πρόβλημα μάλιστα φαίνεται να διογκώνεται συνεχώς, καθώς συσσωρεύονται συνεχώς περισσότερες υποθέσεις.
Με βάση τον σχετικό νόμο που έχει τεθεί σε πλήρη εφαρμογή από τον Απρίλιο του 2022, κάθε αγοραπωλησία ή γονική παροχή ακινήτου και γενικότερα κάθε πράξη που μεταβάλλει το εμπράγματο δικαίωμα επί του ακινήτου οφείλει να συνοδεύεται από την έκδοση ταυτότητας κτιρίου.
Αυτή είναι ένας ψηφιακός φάκελος στον οποίο συγκεντρώνονται όλα τα επιμέρους στοιχεία και έγγραφα που περιγράφουν ένα ακίνητο, όπως η οικοδομική άδεια, το δελτίο στατικότητας, οι τίτλοι ιδιοκτησίας, τα σχέδια κατόψεων, ο πίνακας χιλιοστών και τυχόν δηλώσεις υπαγωγής σε νόμους, αναστολής επιβολής κυρώσεων επί αυθαιρέτων.
Η δε επιβεβαίωση της ορθότητας των στοιχείων αυτών πρέπει να ελέγχεται από τον αρμόδιο μηχανικό μέσω των σχετικών συγκρίσεων με την υφιστάμενη κατάσταση του ακινήτου.
Oπως προκύπτει, η θεσμοθέτηση του μέτρου αυτού έχει φέρει στην επιφάνεια όλες τις παθογένειες της κατασκευής κηρίων στη χώρα, σχεδόν από καταβολής του ελληνικού κράτους, επιβεβαιώνοντας πλήρως τη λαϊκή ρήση «δεν υπάρχει ακίνητο στην Ελλάδα χωρίς κάποια αυθαιρεσία ή παρανομία».
Στιs περισσότερες περιπτώσεις παρατηρούνται ασυμφωνίες και λάθη στην αποτύπωση των ακινήτων, που ποικίλλουν από μικροδιαφορές, π.χ. 1-2 τ.μ. ανάμεσα στη σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας ή στην κάτοψη και στη σημερινή κατάσταση του ακινήτου, μέχρι αυθαιρεσίες που αφορούν ακόμη και ολόκληρους χώρους, που είναι αλλιώς δηλωμένοι στα συμβόλαια και στη σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας και αλλιώς είναι στην πραγματικότητα.
Σύμφωνα με τον κ. Ρούσκα, ακόμη κι αν ένα ακίνητο δεν έχει καμία απολύτως αυθαιρεσία, απαιτούνται περί τους δύο μήνες για να εκδοθεί η ταυτότητα κτιρίου.
«Η πρώτη κίνηση αφορά στο να ζητηθεί η οικοδομική άδεια από την αρμόδια πολεοδομία. Αυτό συνήθως απαιτεί τουλάχιστον δύο μήνες.
Εφόσον δεν προκύψουν ζητήματα, τότε προχωράει π.χ. η πώληση ή η γονική παροχή», σημειώνει ο κ. Ρούσκας.
Αν όμως προκύψουν λάθη π.χ. στην καταγραφή των επιφανειών, τότε ξεκινάει ένας πραγματικός Γολγοθάς για τον ιδιοκτήτη» διάρκειας έως και ενός έτους, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις που δεν είναι δυνατό να βρεθεί λύση και το ακίνητο καταλήγει να απαξιωθεί πλήρως, καθώς ο κάτοχός του δεν μπορεί να το μεταβιβάσει.
Μάλιστα σε πολλές περιπτώσεις οι ιδιοκτήτες, συχνά κληρονόμοι, αγνοούν την ύπαρξη αυθαιρεσιών στα ακίνητά τους.
Μία από τις πιο συνήθεις περιπτώσεις αφορά την ασυμφωνία των εγκεκριμένων σχεδίων που φυλάσσει η εκάστοτε πολεοδομία με τα σχέδια που έχει καταθέσει ο εργολάβος στον συμβολαιογράφο και βάσει των οποίων έχει συνταχθεί η πράξη σύστασης οριζόντιων ιδιοκτησιών ανά όροφο.
Η εν λόγω πράξη σύστασης έχει χρησιμοποιηθεί για την πώληση των διαμερισμάτων, με αποτέλεσμα να είναι πολύ συχνό το φαινόμενο της ασυμφωνίας των επιφανειών με εκείνες που αναγράφονται στην οικοδομικά άδεια.
Το πρόβλημα αυτό είναι σχεδόν καθολικό στις πολυκατοικίες που κατασκευάστηκαν με αντιπαροχή τις δεκαετίες 1950, 1960 και 1970, δηλαδή πριν από 50-70 χρόνια.
Αν η απόκλιση της επιφάνειας αφορά και μέρος του κοινόχρηστου χώρου της πολυκατοικίας ή τα γειτονικά διαμερίσματα του ίδιου ορόφου, απαιτείται και η συναίνεση των υπόλοιπων ιδιοκτητών στην τροποποίηση της σύμβασης των οριζόντιων ιδιοκτησιών, γεγονός που συνεπάγεται πολύ μεγάλο κόστος και ακόμη περισσότερο χρόνο.
Για παράδειγμα, σε πολλές περιπτώσειs οι ιδιοκτήτες των γειτονικών ακινήτων έχουν αποβιώσει ή βρίσκονται στο εξωτερικό μόνιμα, ενώ άλλοι πάλι αρνούνται να εμπλακοϋν σε μια τέτοια διαδικασία, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η έκδοση της ταυτότητας κτιρίου και ο ιδιοκτήτη να μην έχει τρόπο να αξιοποιήσει το ακίνητό του.
Όπως εύλογα αντιλαμβάνεται κανείς, το πρόβλημα είναι γενικευμένο και μάλιστα έχει και επιπτώσεις στην ομαλή λειτουργία τns αγοράς ακινήτων και της αξίας αγοραπωλησιών ακινήτων, καθώς καθιστά χιλιάδες διαμερίσματα εκτός.
Οι πέργκολες, οι ψησταριές και οι κατεστραμμένες άδειες
Οι δεκάδες χιλιάδες περιπτώσεις ακινήτων που δεν μπορούν να μεταβιβαστούν λόγω της ταυτότητά κτιρίου έχει ασφαλώς προκαλέσει την παρέμβαση των αρμόδιων φορέων.
Η ΠΟΜΙΔΑ σε συνεργασία με την Ενωση Συμβολαιογράφων Ελλάδας έχουν επεξεργαστεί σχετική πρόταση για τη νομοθετική ρύθμιση μιας σειράς περιπτώσεων, ώστε να διευκολυνθούν οι συναλλαγές σε περιπτώσεις που είναι πιο εύκολο να επιλυθούν.
Για παράδειγμα, όταν οι αποκλίσεις των τετραγωνικών μέτρων είναι πολύ μικρές, θα πρέπει να επιτρέπεται μια ευελιξία.
Παράλληλα, όπως τονίζει η ΠΟΜΙΔΑ σε πρόσφατη δημόσια παρέμβασή της, προτείνει npoς το αρμόδιο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ρύθμιση βάσει της οποίας «κάθε συνιδιοκτήτης οριζοντίου ιδιοκτησίας σε πολυκατοικία να μπορεί συμβολαιογραφικά να διορθώσει μονομερώς την ακριβή πραγματική επιφάνεια και διαμερισμάτωση της ιδιοκτησίας του, από οποιονδήποτε λόγο και αν έχει προκόψει η διαφοροποίηση, με μονομερή τροποποίηση και της πράξης σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας της πολυκατοικίας, χωρίς, εννοείται, να θίγονται τα χιλιοστά επί του οικοπέδου και οι λοιπές αναλογίες, δικαιώματα και υποχρεώσεις των άλλων συνιδιοκτητών».
Επίσης προτείνεται κάθε ιδιοκτήτης ανεξάρτητου ακινήτου να μπορεί συμβολαιογραφικά να διορθώσει μονομερώς στο ορθό την ακριβή πραγματική επιφάνεια και μορφή του ακινήτου του, διορθώνοντας το συμβόλαιο με το οποίο το απέκτησε. Σύμφωνα με τον κ. Ρούσκα, θα πρέπει να υπάρξει και μια πρόβλεψη για των εκ των υστέρων προσθήκες που έχουν γίνει σε ένα ακίνητο, χωρίς αυτές να έχουν μόνιμο χαρακτήρα και εφόσον φυσικά δεν θίγουν τους κοινόχρηστους χώρους του κτιρίου ή άλλες γειτονικές ιδιοκτησίες.
«Έχουμε περιπτώσεις όπου ζητείται τακτοποίηση αυθαιρεσίας για πέργκολες, στέγαστρα, ακόμη και για χτιστές ψησταριές», αναφέρει χαρακτηριστικά. Τέτοιες παρεμβάσεις θα μπορούσαν να εξαιρούνται, ώστε να προχωρούν πιο γρήγορα οι συμβολαιογραφικές πράξεις και να μην ταλαιπωρούνται οι πολίτες. Ασφαλώς, η κατάσταση αυτή έχει δημιουργήσει και πολύ μεγάλες πιέσεις στους μηχανικούς, που καλούνται να δώσουν λύση στα αδιέξοδα που συναντούν, συχνά και υπό την πίεση των ιδιοκτητών, που κινδυνεύουν να απολέσουν ακόμη και εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ από μια ακύρωση συναλλαγής.
Ο εκνευρισμός είναι ακόμη πιο έκδηλος σε περιπτώσεις κατά τις οποίες ο ιδιοκτήτης δεν φέρει κάποια ευθύνη, όπως πχ. η απώλεια ή καταστροφή του φακέλου της οικοδομικής άδειας του κτιρίου από αμέλεια της τοπικής πολεοδομίας. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΤΕΕ Γιώργο Στασινό, το προσεχές διάστημα θα ξεκινήσει η διαδικασία της ψηφιοποίησης των αρχείων των πολεοδομιών, ένα έργο το οποίο εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί σε περίπου δύο χρόνια από σήμερα, ακόμη και σε μια τέτοια περίπτωση δεν δίνεται λύση στις περιπτώσεις της απώλειας ή της καταστροφής των σχετικών εγγράφων, καθώς απλώς δεν υπάρχουν καν ώστε να ψηφιοποιηθούν.
Οπως τονίζουν μηχανικοί, σε αυτές τις υποθέσεις θα πρέπει να καταστεί υποχρεωτική (πχ. μέσω εγκυκλίου ή υπουργικής απόφασης) η χορήγηση βεβαίωσης απώλειας φακέλου από την αρμόδια πολεοδομία. Τέτοια πρόβλεψη ναι μεν υπάρχει στη νομοθεσία, αλλά αρκετές υπηρεσίες δεν την εφαρμόζουν στην πράξη, με αποτέλεσμα να εντείνονται τα προβλήματα.
Μόνο η ηλεκτρονικά θα γίνονται υποχρεωτικά από την 1 η Νοεμβρίου οι μεταβιβάσεις ακινήτων και έτσι παύει να υφίσταται η απίστευτη ταλαιπωρία που περίμενε τους ενδιαφερομένους όλο το προηγούμενο χρονικά.
Μέσω της νέας εφαρμογής με τον Ηλεκτρονικό Φάκελο τίθεται σε πλήρη λειτουργία, οι όσοι θέλουν να αγοράσουν ή να μεταβιβάσουν ακίνητο θα έχουν την δυνατότητα αυτό να το κάνουν γρήγορα και εύκολα. Βασική επιδίωξη είναι η μεταβίβαση ακινήτων να διαρκεί από 2 έως και 3 ημέρες.
Ο συμβολαιογράφος μέσα από την νέα ψηφιακή εφαρμογή θα μπορεί να αντλεί όλα τα απαραίτητα έγραφα του ακινήτου που πρόκειται να μεταβιβαστεί. Συγκεκριμένα θα περιέχονται όλα εκείνα τα δικαιολογητικά που απαιτούνται καθώς και τα έγγραφα του ακινήτου από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς (ΑΑΔΕ, Κτηματολόγιο, Τεχνικό Επιμελητήριο, ΕΦΚΑ).
Να σημειωθεί ότι το σύστημα πιλοτικά, ήδη λειτουργεί, προκειμένου να διαπιστωθούν και να εντοπισθούν προβλήματα έτσι ώστε να αντιμετωπιστούν πριν την 1η Νοεμβρίου.
Στην περίπτωση που το ακίνητο που ενδιαφέρει είναι κτηματογραφημένο και τακτοποιημένο, θα μπορεί ο συμβολαιογράφος να αντλήσει όλα τα στοιχεία και τα έγγραφα τα οποία αφορούν το ακίνητο, αυτόματα μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας.
Ειδικότερα, στη νέα ψηφιακή εφαρμογή θα εμπεριέχονται όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά και έγγραφα ενός ακινήτου από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς (ΑΑΔΕ, Κτηματολόγιο, Τεχνικό Επιμελητήριο, ΕΦΚΑ) τα οποία θα αντλεί ο συμβολαιογράφος και θα καταχωρίζονται στον φάκελο του ακινήτου που πρόκειται να μεταβιβαστεί.
Η ηλεκτρονική πλατφόρμα με την ονομασία «Ηλεκτρονικός Φάκελος Ακινήτου», θα τρέχει στην ψηφιακή πύλη του Δημοσίου gov.gr.
Η ηλεκτρονική πλατφόρμα διαλειτουργεί με πληροφοριακά συστήματα φορέων του Δημοσίου και ιδίως με τα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ, του e-ΕΦΚΑ, του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας και το Ελληνικό Κτηματολόγιο, από τα οποία αντλεί πληροφορίες και έγγραφα.
Οι απαιτούμενες διαλειτουργικότητες πραγματοποιούνται μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Η διαδικασία είναι απλή. Τα ενδιαφερόμενα μέρη καθώς και ο συμβολαιογράφος που συντάσσει τη σχετική πράξη εισέρχονται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα κατόπιν αυθεντικοποίησης με τη χρήση των κωδικών διαπιστευτηρίων της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης (TAXISnet), ή με τη χρήση των διαπιστευτηρίων του Μητρώου Συμβολαιογράφων, αντίστοιχα.
Κατά την έκταση που αυτό προβλέπεται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, τα ενδιαφερόμενα μέρη και ο συμβολαιογράφος μπορούν, μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, να εξουσιοδοτούν αλλήλους για τη διενέργεια των παρεχόμενων από την ηλεκτρονική πλατφόρμα υπηρεσιών και την έκδοση των σχετικών πιστοποιητικών.
Μέσω της νέας ηλεκτρονικής εφαρμογής ο συμβολαιογράφος θα μπορεί:
-Να αιτείται την έκδοση ή την εξαγωγή εγγράφων ή την άντληση πληροφοριών από την ΑΑΔΕ, τον e-ΕΦΚΑ, το Ελληνικό Κτηματολόγιο, το Τεχνικό Επιμελητήριο.
-Να αιτείται τη διόρθωση των ως άνω εγγράφων ή πληροφοριών.
-Να αναρτά έγγραφα στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, όπου αυτά δεν είναι δυνατόν να εκδοθούν ή να εξαχθούν ηλεκτρονικά κατά τα ανωτέρω, υπέχοντας ευθύνη ως προς την ακρίβεια και την πληρότητα αυτών.
-Όταν όλα τα έγγραφα και δικαιολογητικά αναρτηθούν στην πλατφόρμα, τότε ο συμβολαιογράφος μεταφέρεται στην πλατφόρμα myProperty της ΑΑΔΕ από την οποία υποβάλλεται η δήλωση, εκδίδεται αυτόματα η ταυτότητα οφειλής του φόρου μεταβίβασης, που θα πρέπει να καταβάλει ο αγοραστής του ακινήτου.
Σφίγγει ο ελεγκτικός κλοιός γύρω από τους φορολογούμενους που «ξεχνούν» να εμφανίσουν στην Εφορία την πραγματική επιφάνεια των ακινήτων που έχουν στην κατοχή τους ή δηλώνουν μικρότερα εισοδήματα από την εκμίσθωση των ακινήτων τους από αυτά που εισπράττουν στην πραγματικότητα. Η ΑΑΔΕ ετοιμάζει μια νέα εφαρμογή καταγραφής και παρακολούθησης των ακινήτων όλης της χώρας, η οποία θα συνδεθεί με το Εθνικό Κτηματολόγιο, προκειμένου να γίνουν οι διασταυρώσεις των στοιχείων της ακίνητης περιουσίας.
Πρόκειται για το «Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων», το οποίο θα περιλαμβάνει τα στοιχεία του ηλεκτρονικού «Περιουσιολογίου» που έχει δημιουργήσει η ΑΑΔΕ εδώ και πολλά χρόνια με βάση τις δηλώσεις Ε9 των φυσικών και των νομικών προσώπων. Το Μητρώο θα αφορά και τους ενοικιαστές ακινήτων καθώς θα περιλαμβάνει πληροφορίες για τα ακίνητα όπως εάν είναι μισθωμένα ή δωρεάν παραχωρημένα, τα ποσά των μηνιαίων και ετήσιων μισθωμάτων, τα στοιχεία των ενοικιαστών.
Το αρχείο θα ενημερώνεται αυτόματα κάθε φορά που θα υποβάλλεται από ιδιοκτήτη ακινήτου και θα γίνεται αποδεκτή από τον ενοικιαστή του ίδιου ακινήτου δήλωση πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης. Επίσης, θα ενημερώνεται αυτόματα κάθε φορά που ένας ιδιοκτήτης θα δηλώνει τη λύση της μίσθωσης ενός ακινήτου του.
Στην νέα πλατφόρμα που στήνεται, θα περιλαμβάνονται:
Τα στοιχεία του ηλεκτρονικού «περιουσιολογίου» το οποίο έχει δημιουργηθεί με βάση τις δηλώσεις Ε9 που έχουν υποβάλει πάνω από 7 εκατ. ιδιοκτήτες ακινήτων (φυσικά και νομικά πρόσωπα). Το Μητρώο θα ενημερωθεί αυτόματα με τα στοιχεία χωρίς να χρειαστεί οι φορολογούμενοι να συμπληρώσουν κάποια στοιχεία . Το μόνο που πρέπει να κάνουν είναι να ελέγξουν αν υπάρχουν αποκλίσεις τις οποίες θα πρέπει να διορθώσουν.
Τα στοιχεία για τις μισθώσεις ακινήτων όπως αυτά προκύπτουν από το έντυπο Ε2 που συνυποβάλλεται με τη φορολογική δήλωση.
Τα στοιχεία των ακινήτων που είναι νοικιασμένα με βάση τις δηλώσεις μίσθωσης ακινήτων.
Τα ποσά που καταβάλλουν οι ενοικιαστές και τα οποία θα πρέπει να συμφωνούν με αυτά που δηλώνουν οι ιδιοκτήτες.
Με το νέο Μητρώο ο ελεγκτικός μηχανισμός θα έχει τη δυνατότητα να διενεργεί αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις τόσο για ακίνητα που εκμισθώνονται όσο και για τα ποσά των ενοικίων που εισπράττονται και κατ’ επέκταση δηλώνονται από ιδιοκτήτες και ενοικιαστές.
Επισημαίνεται ότι οι φορολογούμενοι που ενοικιάζουν ακίνητα για τα οποία έληξε η συμφωνία σύμβασης στις 31 Δεκεμβρίου 2022, έχουν προθεσμία έως 31 Μαρτίου 2023 να δηλώσουν τη λύση της μίσθωσης στην ΑΑΔΕ. Σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης του ακινήτου δεν δηλώσει μέχρι το τέλος του μήνα τη λύση τα μίσθωσης τότε η συμφωνία (η μίσθωση) θεωρείται ότι είναι σε ισχύ και κινδυνεύει να πληρώσει φόρο για εισόδημα που δεν έχει εισπράξει.
Πηγή insider.gr
Οριστικό τέλος στην καταχρηστική πρακτική των τραπεζών και των εισπρακτικών εταιριών να προχωρούν σε κατασχέσεις ακινήτων πελατών-οφειλετών τους για χρέη από δάνεια ή πιστωτικές κάρτες που το ύψος τους είναι υποπολλαπλάσιο της αξίας των ακινήτων, ακόμη και στις περιπτώσεις που οι δανειολήπτες δηλώνουν ότι έχουν τα χρήματα για να εξοφλήσουν ολοσχερώς τις οφειλές τους, θέτει απόφαση-σταθμός, που εξέδωσε πρόσφατα το Ειρηνοδικείο Αθηνών.
Πρόκειται για την υπ’ αριθμόν 1036/2022 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών, η οποία αναμένεται να αποτελέσει «πιλότο» και για άλλες παρόμοιες διενέξεις μεταξύ τραπεζών-εισπρακτικών και δανειοληπτών. Με την απόφαση αυτή, έγινε δεκτή αίτηση ανακοπής που υπέβαλε στις 22 Ιουνίου 2022 δανειολήπτρια-πελάτισσα μιας συστημικής τράπεζας κατά εκθέσεως αναγκαστικής κατασχέσεως και κατά επίσπευσης πλειστηριασμού επί ακινήτου ιδιοκτησίας της. Η αίτηση έγινε δεκτή με το αιτιολογικό ότι η επιβολή της κατάσχεσης και του πλειστηριασμού είναι καταχρηστική, καθώς υφίσταται προφανής δυσαναλογία μεταξύ της αξίας του κατασχεθέντος περιουσιακού στοιχείου και του ύψους του οφειλόμενου ποσού, και ότι, ως εκ τούτου, η άσκηση του δικαιώματος επιβολής της κατάσχεσης έγινε «με κακοβουλία κατά τρόπο αντίθετο προς τα χρηστά ήθη ή την καλή πίστη…».
Ουσιαστικά, η ανακοπή έγινε δεκτή, η κατάσχεση του ακινήτου ακυρώθηκε και ο πλειστηριασμός ματαιώθηκε από το δικαστήριο, επειδή διαπιστώθηκε ότι η αξία του κατασχεθέντος ακινήτου ήταν σχεδόν εξαπλάσια της οφειλής και επειδή η οφειλέτρια είχε προτείνει την πλήρη αποπληρωμή του χρέους της, αλλά η εταιρία διαχείρισης της οφειλής το αρνήθηκε.
Αίτηση ανακοπής
Η απόφαση εκδόθηκε, ειδικότερα, έπειτα από αίτηση ανακοπής μιας δανειολήπτριας, η οποία στράφηκε όχι μόνο κατά της τράπεζας από την οποία έλαβε το δάνειο, αλλά και κατά της ανώνυμης εταιρίας διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια, η οποία είχε οριστεί διαχειρίστρια των απαιτήσεων μιας άλλης, ιρλανδικής εταιρίας ειδικού σκοπού, προς την οποία η δανείστρια τράπεζα είχε μεταβιβάσει την απαίτησή της από την προσφεύγουσα.
Στην αίτηση ανακοπής που υπέβαλε η δανειολήπτρια υποστήριξε ότι, με βάση το άρθρο 281 του Αστικού Κώδικα, η επιβολή κατάσχεσης εις βάρος του ακινήτου της με τιμή εκτίμησης 90.000 ευρώ για οφειλή 16.000 ευρώ, ενώ η ίδια είχε δηλώσει ότι επιθυμεί την πλήρη και ολοσχερή εξόφληση της οφειλής της, είναι καταχρηστική, καθώς η εταιρία διαχείρισης συνεχίζει και επισπεύδει πλειστηριασμό εις βάρος του ακινήτου της. Η αιτούσα την ανακοπή δανειολήπτρια υποστήριξε, επίσης, ότι η συμπεριφορά αυτή «υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος», καθώς η διαχειρίστρια της απαίτησης εταιρία «κωφεύει στα αιτήματά της» και, αρνούμενη να εξοφληθεί, της «προκαλεί ζημία που πλήττει την περιουσία της και έχει σκοπό την οικονομική της εξαθλίωση».
ΤΟ ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ
1 Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 281 του Αστικού Κώδικα, 116 και 933 Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και της παραγράφου 3 του άρθρου 25 του Συντάγματος, προκύπτει ότι η πραγμάτωση με αναγκαστική εκτέλεση της απαίτησης του δανειστή κατά του οφειλέτη αποτελεί ενάσκηση ουσιαστικού δικαιώματος δημοσίου δικαίου… Η εκτέλεση είναι καταχρηστική, όταν υφίσταται προφανής δυσαναλογία μεταξύ του χρησιμοποιούμενου μέσου και του επιδιωκόμενου σκοπού, ασκούμενου του σχετικού δικονομικού δικαιώματος με κακοβουλία, κατά τρόπο αντίθετο προς τα χρηστά ήθη ή την καλή πίστη ή όταν η άσκηση της αντίστοιχης αξίωσης χωρεί κατά προφανή υπέρβαση των ορίων που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος, ώστε οι επαχθείς συνέπειες που δημιουργούνται από την άσκησή του να δημιουργούν για τον υπόχρεο έντονη εντύπωση αδικίας.
2 Περαιτέρω, οι πράξεις κατάσχεσης και πλειστηριασμού περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη παραβιάζουν την αρχή της αναλογικότητας, υπό στενή έννοια, όταν εμφανίζονται ως μέτρα εξαιρετικής σκληρότητας για τον συγκεκριμένο οφειλέτη, τα οποία υπερβαίνουν τα ανεκτά όρια της θυσίας του, ενώ ταυτόχρονα η απαίτηση που εκτελείται είναι μικρής αξίας και, συνεπώς, έκδηλη η μεγάλη δυσαναλογία μεταξύ του μέσου εκτελέσεως και του σκοπού για τον οποίο αυτό επιβάλλεται. Μάλιστα, η ακυρότητα των εν λόγω πράξεων εκτελέσεως επέρχεται έστω και αν δεν υπάρχουν άλλα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη, τα οποία θα μπορούσαν να κατασχεθούν. Το ζήτημα δε, αν οι συνέπειες, που συνεπάγεται η άσκηση του δικαιώματος, είναι επαχθείς για τον υπόχρεο, πρέπει να αντιμετωπίζεται και σε συνάρτηση με τις αντίστοιχες συνέπειες που μπορεί να επέλθουν εις βάρος του δικαιούχου από την παρακώλυση της ικανοποίησης του δικαιώματός του.
3 Κατάστημα ισόγειο, επιφανείας 48,70 τετραγωνικών μέτρων στην Αθήνα, κυριότητας της ανακόπτουσας εκτιμώμενης εμπορικής αξίας 90.000 ευρώ, έχει κατασχεθεί αναγκαστικώς από την «do value Greece», για το ποσό οφειλής των 16.179,67 ευρώ. Η βασική απαίτηση ανέρχεται σε 15.689,67 ευρώ, αλλά μαζί με τους τόκους και τα έξοδα φθάνει τις 16.179,67 ευρώ. Η αξία του ακινήτου εκτιμήθηκε στο ποσό των 90.000 ευρώ, στο ίδιο δε ποσό καθορίστηκε και η τιμή πρώτης προσφοράς, ενώ ο πλειστηριασμός του εν λόγω ακινήτου ορίστηκε να γίνει ενώπιον πιστοποιημένης συμβολαιογράφου Αθηνών, στις 14 Δεκεμβρίου 2022, ημέρα Τετάρτη, με ηλεκτρονικά μέσα. Η εμπορική αξία του ανωτέρω ακινήτου, που έχει εκτιμηθεί διά της ανακοπτόμενης έκθεσης αναγκαστικής κατασχέσεως στο ποσό των 90.000 ευρώ, τελεί, ως εκ τούτου, σε προφανή δυσαναλογία με το ποσό των 16.179,67 ευρώ, που αποτελεί την απαίτηση της εταιρίας ειδικού σκοπού, η οποία κατέστη ειδική διάδοχος της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας, διαχειρίστρια δε της πρώτης τυγχάνει η επισπεύδουσα ανώνυμη εταιρία διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις.
4 Συνεπώς, η αναγκαστική κατάσχεση του ακινήτου της ανακόπτουσας, αξίας 90.000 ευρώ, για την ικανοποίηση απαίτησης 16.179,67 ευρώ, είναι, σύμφωνα με το άρθρο 281 ΑΚ, καταχρηστική, ως αντιβαίνουσα στα χρηστά συναλλακτικά ήθη και στην αντικειμενική καλή πίστη. Παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, δηλαδή θεωρείται ως ένα υπερβολικά επαχθές μέτρο συγκριτικά με τον σκοπό που επιδιώκεται.
5 Επιπροσθέτως, όπως κατέθεσε η ανακόπτουσα κατά την ανωμοτί εξέτασή της στο ακροατήριο, το εν λόγω ακίνητο αποτελεί το μοναδικό σχεδόν έσοδό της από την εκμίσθωσή του, ενώ, αν και θέλει να πληρώσει την οφειλή της και πρότεινε να έρθει σε συμβιβασμό, ή ακόμη και να καταβάλει εφάπαξ το ποσό των 16.000 ευρώ για να σταματήσει η κατάσχεση, η απάντηση ήταν αρνητική. Κατόπιν όλων των ανωτέρω, το δικαστήριο κρίνει ότι η άσκηση του συγκεκριμένου δικαιώματος από την εταιρία διαχείρισης των απαιτήσεων υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη και ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Επομένως, πρέπει η ανακοπή, κατά το μέρος της που πλήττει την έκθεση αναγκαστικής κατασχέσεως, να γίνει δεκτή και ως κατ’ ουσίαν βάσιμη.
Ραντεβού το… 2025 για τις νέες αντικειμενικές αξίες δίνει το υπουργείο Οικονομικών, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες «μπαίνουν στο ψυγείο». Κάθε άλλο.
Αυτή τη στιγμή «τρέχουν» δύο projects με υψηλό βαθμό δυσκολίας και επικινδυνότητας, τα οποία δεν αποτελούν απλώς στοίχημα για το υπουργείο Οικονομικών, αλλά προϋπόθεση ώστε να ξεκαθαρίσουν το τοπίο και οι γκρίζες ζώνες, που ταλαιπώρησαν ουκ ολίγες φορές στο παρελθόν και τη φορολογική διοίκηση και τους ίδιους τους φορολογουμένους.
Η πιο απαιτητική άσκηση, που έχει δυσκολέψει και τους πιο έμπειρους τεχνοκράτες των αρμόδιων υπηρεσιών, είναι η ένταξη στο αντικειμενικό σύστημα και των τελευταίων περιοχών που έμειναν εκτός μετά τη μεγάλη μεταρρύθμιση του 2020-2021.
Οπως αναφέρει αρμόδια πηγή, πρόκειται για 2.500 οικισμούς, οι οποίοι αντιστοιχούν περίπου στο 19% του συνόλου των οικισμών. Εδώ κρύβεται, όμως, το πρώτο μυστικό αυτών των περιοχών, που ετοιμάζονται να μπουν για πρώτη φορά στο σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού.
Σε όρους πληθυσμού, οι εν λόγω οικισμοί αντιστοιχούν μόλις στο 1,5% του συνολικού πληθυσμού της επικράτειας. Τι σημαίνει πρακτικά αυτό; Οτι πρόκειται όχι απλώς για απομακρυσμένους, αλλά για αραιοκατοικημένους ή ερημωμένους οικισμούς, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη, αν όχι αδύνατη, τη συλλογή όχι μόνο τεχνικών, αλλά και εμπορικών στοιχείων για τις συγκεκριμένες ζώνες. Σύμφωνα με την ίδια πηγή:
• Σε 650 από αυτούς τους οικισμούς δεν υπάρχει ούτε ένας κάτοικος.
• Σε άλλους 500 κατοικούν το πολύ 10 άτομα.
• Σε 800 ο τοπικός πληθυσμός φτάνει στα 50 άτομα. «Μιλάμε για απομακρυσμένες περιοχές, που βρίσκονται κυρίως σε νησιά», σημειώνει η ίδια πηγή, αποκαλύπτοντας έτσι ένα μυστικό και διαλύοντας τον μύθο ότι οι «αχαρτογράφητες» περιοχές βρίσκονται χαμένες κάπου στους ορεινούς όγκους της Β. Ελλάδας. Το γεγονός ότι βρίσκονται σε νησιά σημαίνει ότι το υπουργείο Οικονομικών βρήκε… φλέβα χρυσού; «Οχι, πρόκειται για περιοχές με χαμηλή εμπορική αξία, εξ ου και οι περισσότερες είναι εγκαταλελειμμένες», απαντά η ίδια πηγή, και αυτό σημαίνει πρακτικά ότι από τη στιγμή που δεν υπάρχουν ενεργή οικονομική δραστηριότητα, συναλλαγές και αγοραπωλησίες ακινήτων, ο προσδιορισμός της αξίας, άρα των τιμών ζώνης, καθίσταται εξαιρετικά δυσχερής. Αυτό που τονίζει, όμως, ο ίδιος παράγοντας του υπουργείου Οικονομικών είναι ότι η διαδικασία «σκοντάφτει» πριν καν προβληματιστούν οι αρμόδιες υπηρεσίες για το πόσο αξίζει ένα ακίνητο σε αυτούς τους οικισμούς.
Στην πραγματικότητα, οι δυσκολίες ξεκινάνε στο σημείο «0», δηλαδή σε αυτά καθαυτά τα όρια των οικισμών! «Δεν μπορούν να ταυτοποιηθούν τα όριά τους, άρα δεν μπορούν να γίνουν διαγράμματα», αποκαλύπτει ο ίδιος παράγοντας, επιβεβαιώνοντας έτσι τις πληροφορίες ότι, για να ολοκληρωθεί η ένταξη και των τελευταίων περιοχών στο αντικειμενικό σύστημα, θα απαιτηθούν τουλάχιστον 4-5 μήνες ακόμα.
• Και μόνο στους υπόλοιπους 550 καταγράφονται πάνω από 50 κάτοικοι.
Δεύτερη ευκαιρία
Κι ενώ ο γρίφος των τελευταίων ζωνών παραμένει επί του παρόντος άλυτος, το υπουργείο Οικονομικών αποφάσισε να δώσει μια δεύτερη ευκαιρία σε όσους δήμους «κρύφτηκαν» και δεν έστειλαν γνώμη πριν από τον προσδιορισμό των τιμών ζώνης που ανακοινώθηκαν το περσινό καλοκαίρι και τέθηκαν φέτος σε ισχύ. Η λέξη «κρύφτηκαν» δεν είναι τυχαία, καθώς, όπως αναφέρει η ίδια πηγή, πέρα από τους δήμους που παρέλειψαν να αποστείλουν γνώμη, υπήρξαν πολλοί -κυρίως σε πλούσια νησιά- που απέφυγαν να ανταποκριθούν, ευελπιστώντας ότι θα γλυτώσουν την εκτίναξη των αντικειμενικών αξιών, όπως αυτή δικαιολογείται από την «έκρηξη» των εμπορικών τιμών. Στην πραγματικότητα, μόλις το 10% των δήμων απέστειλαν γνώμη, χωρίς αυτό να σημαίνει φυσικά ότι το υπουργείο Οικονομικών περιμένει αιτήματα από το 90% των δήμων για επαναπροσδιορισμό των τιμών ζώνης με βάση νέα στοιχεία. Αυτό που κάνουν, δε, σαφές από το οικονομικό επιτελείο είναι ότι, αν και όπου κριθεί αναγκαίο να γίνουν διορθωτικές κινήσεις, αυτές σε καμία περίπτωση δεν θα έχουν αναδρομική ισχύ, καθώς δεν πρόκειται για προσφυγές και ακύρωση διοικητικών πράξεων (της απόφασης προσδιορισμού των τιμών ζώνης εν προκειμένω).
Η περίπτωση της Αστυπάλαιας, όπου έκανε και τη σχετική δήλωση ο πρωθυπουργός, δεν είναι η μόνη όπου οι τοπικές Αρχές έχουν εκφράσει παράπονα για τη μεγάλη και -κατά τη γνώμη τους- αδικαιολόγητη αύξηση των αντικειμενικών αξιών.
Πρώτη υποψήφια προς αποστολή γνώμης είναι η Ιθάκη, όπου η διαφορά μεταξύ παλιάς και νέας τιμής ζώνης έφτασε στο 250% (!), ενώ ανάλογα αιτήματα περιμένουν στο υπουργείο Οικονομικών από την Κω (+107%), τη Ρόδο (+200%), το Ναύπλιο (+69%) και την Κεφαλλονιά (+78%). Αντιθέτως, δεν αναμένεται κινητικότητα από δήμους της Αττικής που είδαν μεγάλες αυξήσεις αντικειμενικών αξιών, όπως, για παράδειγμα, το Π. Φάληρο.
Από το υπουργείο Οικονομικών τονίζουν με νόημα ότι «η υποβολή γνώμης με νέα στοιχεία δεν συνεπάγεται διορθώσεις μόνο προς τα κάτω», αφήνοντας έτσι να εννοηθεί ότι κάποιοι μπορεί να… πάνε για μαλλί και να βγουν κουρεμένοι, ήτοι να βγουν από τη διαδικασία με μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών, όπως για παράδειγμα στη Γλυφάδα, όπου πληροφορίες αναφέρουν ότι κάποιοι σκέπτονται να κινήσουν τη διαδικασία των διορθώσεων για την περιοχή-φιλέτο κάτω από το Ελληνικό…
Πηγή:www.dimokratiki.gr